Ratowanie Dóbr Kultury Narodowej

Radio Kraków wspólnie z Województwem Małopolskim realizuje projekt „RATOWANIE DÓBR

KULTURY NARODOWEJ - ARCHIWALNE NAGRANIA RADIA KRAKÓW”.

 

Projekt „Ratowanie Dóbr Kultury Narodowej – archiwalne nagrania Radia Kraków”, realizowany

przez Radio Kraków we współpracy z Województwem Małopolskim, ma na celu cyfryzację cennych

zbiorów fonoteki Radia Kraków.

Digitalizacji wymaga spora część archiwów radiowych, zawierających unikatowe nagrania

dokumentujące najnowszą historię, audycje z udziałem znanych postaci świata nauki i kultury oraz

imponujący zbiór audycji artystycznych, a wśród nich spektakli teatralnych i adaptacji literackich

z udziałem wybitnych aktorów krakowskich teatrów.

Przeniesienia na cyfrowe nośniki wymagają audycje, w których udało się zarejestrować głosy

uczestników ważnych wydarzeń historycznych XX-wiecznej historii, począwszy od unikalnych

wspomnień uczestników walk o odzyskanie niepodległości w latach I wojny światowej, zarejestrowanych

jeszcze przed przełomem politycznym roku 1989, wspomnień kombatantów różnych frontów II wojny

i uczestników działalności konspiracyjnej na terenie kraju, poprzez relacje z przybycia do Krakowa

skarbów wawelskich i powrotu ołtarza Wita Stwosza do kościoła Mariackiego, aż po bogatą

dokumentację życia politycznego i społecznego doby PRL, w tym budowy Huty im. Lenina i powstającej

wraz z nią nowej dzielnicy Krakowa. Wspomnieć także należy o niezwykle cennych zbiorach

muzycznych (zawierających tysiące fonogramów), na które składają się zarówno nagrania studyjne, jak

również materiały zarejestrowane podczas wielu koncertów i festiwali. Wyjątkową wartość mają

rejestrowane przez lata nagrania folklorystyczne, będące najczęściej jedynym istniejącym zapisem

dźwiękowym autentycznej muzyki i gwary różnych zakątków Małopolski.

Digitalizacji poddany zostaje także unikatowy zbiór efektów dźwiękowych, z których wiele

nagrano na ulicach Krakowa, tworząc swoistą dźwiękową wizytówkę miasta.

Do tej pory przeniesiono na nośniki cyfrowe ponad 720 godzin materiałów archiwalnych Radia Kraków,

w tym:

Archiwum Katyńskie – łącznie ok. 70 godz. nagrań. Składają się na nie m.in. relacje ks. Musielaka

i ks. Peszkowskiego - więźniów obozu w Kozielsku, którym dane było przeżyć, opowieść byłego więźnia

NKWD o spotkaniu z Polakami wywiezionymi później do Kozielska oraz relacja o odnajdowaniu

w Ostaszkowie pod koniec wojny śladów po więzionych tam wcześniej polskich oficerach. Materiały

zawierają wspomnienia osób spokrewnionych z zamordowanymi w Katyniu i dokumentują losy rodzin

katyńskich w rzeczywistości powojennej, często przez lata zmuszanych do ukrywania prawdy o związku

z ofiarami lub w różny sposób z tego tytułu szykanowanych. Przedstawiają także dotychczasowe próby

docierania do prawdy o Katyniu. Cennymi dokumentami są relacje dr Hieronima Bukowskiego, członka

delegacji PCK zaproszonej na miejsce zbrodni w roku 1943 przez Niemców, oraz gen. Tadeusza Pióro,

o przyjeździe do Katynia z oddziałami gen. Berlinga w roku 1944. Wymownym uzupełnieniem są

nagrania z sesji na temat zbrodni katyńskiej w Moskwie w roku 1990 z wystąpieniami Rosjan

kierowanych moralnym imperatywem zmierzenia się z prawdą o tragedii.

Dokumentacja Auschwitz – Birkenau - liczące ok. 30 godzin nagrań relacje byłych więźniów obozu,

bezcenne tak jako materiał faktograficzny, ale także jako zapis traumatycznych przeżyć i refleksji osób najbardziej uprawnionych z tytułu osobistych doświadczeń do przekazania świadectwa o tej strasznej

karcie historii XX wieku.

Opowieści sybiraka - cykl 27 audycji ze wspomnieniami Stanisława Baczyńskiego obejmującymi lata

1939-1955: wybuch wojny, służbę w szeregach Armii Czerwonej, aresztowanie, proces przed

trybunałem wojskowym, wyrok śmierci zamieniony na 10 lat katorgi, pobyt w łagrach sowieckich

i powrót do Polski. W opowieści tej obiektywna relacja o zdarzeniach historycznych i uwikłanych w nie

indywidualnych losach, łączy się z osobistą refleksją dając sugestywny obraz systemu stalinowskiego.

Adaptacje radiowe dramatu, prozy artystycznej i poezji z udziałem plejady gwiazd scen krakowskich,

w tym unikatowe przykłady specyficznie radiowych form, takich jak powieść w wydaniu dźwiękowym,

będąca przedstawieniem dzieł – w tym wielu z klasyki gatunku - w postaci cyklu słuchowisk radiowych

z liczną obsadą aktorską i zastosowaniem efektów dźwiękowych tworzących kanwę dla swoistego

„teatru wyobraźni”.

Dokumentacja życia społecznego i kulturalnego Małopolski zawierająca m.in. liczne audycje

poświęcone historii i zabytkom Krakowa oraz cenny zbiór reportaży radiowych.

Audycje o tematyce historycznej z zapisem głosu uczestników wydarzeń, w licznych przypadkach

uzupełniane komentarzem historyków, będące same w sobie dokumentem epoki pokazującym różnicę

doboru tematów i sposobów ich przedstawienia w zależności od ewolucji uwarunkowań cenzuralnych i

kontekstu politycznego.

Nagrania dokonywane poza granicami kraju: na dawnych Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej

i wśród Polonii amerykańskiej.

Audycje folklorystyczne, rozrywkowe i programu kabaretowe, w tym jedynie przez naszą

rozgłośnię zarejestrowane programy Piwnicy pod Baranami

Kryterium wyboru kolejności materiałów do cyfryzacji jest stan techniczny nośników, na jakich są

zarejestrowane, stąd w kolejnych etapach projektu w dużej mierze wymienione wątki będą

kontynuowane.

Partnerem projektu jest Województwo Małopolskie.