Wystawy w Etnomuzeum
Informacje o wydarzeniach Muzeum Etnograficznego w Krakowie w lutym 2010 roku.
W lutym 2010 roku w Muzeum Etnograficznym zobaczyć można:
WYSTAWA CZASOWA
1/ „Islam. Orientacja. Ornament”
Ekspozycja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, (pl. Wolnica 1)
wystawa otwarta do 26 września 2010 roku
Wokół islamu nagromadziło się w zachodnim świecie wiele kontrowersji i stereotypów.
W Polsce zarówno religia ta, jak i wyrosła na jej gruncie kultura, są wciąż stosunkowo mało znane. Wystawa w MEK to próba odczytania kultury islamu poprzez ornament.
Patrząc na bogate zdobnictwo przedmiotów codziennego użytku z Bliskiego Wschodu czy Maghrebu, na mnogość geometrycznych i kwiatowych form, które pojawiają się na tamtejszej ceramice, tkaninach, wyrobach z drewna i metalu, rzadko zdajemy sobie sprawę
z tego, że elementy ornamentu są nośnikami znaczeń. Zarówno figury geometryczne,
jak i związane z nimi cyfry mają w sztuce islamu złożoną symbolikę, są swoistym szyfrem, w którym zapisana jest cała wizja świata.
Algebra i geometria są dla muzułmańskich uczonych i mistyków łącznikiem pomiędzy rzeczywistością materialną i duchową. Logika i porządek form stanowią odzwierciedlenie boskiej harmonii panującej we wszechświecie. Artysta, pozbawiony najczęściej (choć nie zawsze i nie wszędzie, o czym także będzie się można przekonać na wystawie) prawa do kopiowania wizerunków ludzi i zwierząt, szukał innych środków wyrazu, zbliżając się ku abstrakcji. Mnogość i powtarzalność elementów zdobniczych są wynikiem horror vacui, lęku przed pustką, a jednocześnie symbolicznie wskazują na to, że gest tworzenia, ustanawianie początku i końca, jest domeną Boga.
Zwiedzanie wystawy w MEK zamieni się w swoistą podróż po świecie symboli: każdy przystanek to jedna cyfra, jedna figura geometryczna i mnogość ich znaczeń, które wy-czytać będzie można z pokazanych przedmiotów. Każdy z widzów dostanie także specjalny dekoder, który umożliwi mu odszyfrowanie przynajmniej części z symboli zapisanych na dywanach. Coś też na wystawie pozostanie ukryte – a „zakryte”, „niedostępne dla oczu” (hidżab) to, jak wiadomo, ważna kategoria w kulturze muzułmańskiej.
Cena biletów:
normalny 8 zł
ulgowy 5 zł
2./ „Wyrwany skrawek nieba. Malarstwo Doroty Lampart”
Ekspozycja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, (ul. Krakowska 46)
wystawa otwarta od 23 stycznia do 16 maja 2010 roku
Dorota Lampart żyła prawie sto lat. Widziana była zazwyczaj przez pryzmat swojego ta-lentu, także samotności, biedy i odmienności. Jej wielowymiarowa postać wymyka się jednak wszelkim schematom. Przy bliższym poznaniu zadziwia żywotnością i uporem,
z jakim wbrew wszystkiemu próbowała wyrwać swój skrawek nieba, wydrzeć to, co jej się należało – szacunek, godne warunki życia, uznanie dla swojej twórczości.
Nasza wystawa przemawia wieloma głosami: samej Doroty Lampart, jej rodziny, znajo-mych, sąsiadów, badaczy, filmowców. Który z nich jest bliższy prawdy o tej niezwykłej kobiecie? Tego nie rozstrzygamy. Każdy, kto zobaczy jej obrazy, zdjęcia, rzeczy, które po niej zostały, każdy, kto przeczyta urywki listów i posłucha jej śpiewu, będzie musiał sam znaleźć odpowiedź na to pytanie i stworzyć własną opowieść o Dorocie Lampart.
Cena biletów:
7 zł normalny
4 zł ulgowy
WYSTAWA STAŁA
1/Wystawa stała „Polska kultura ludowa”
Ekspozycja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie (pl. Wolnica 1)
Zwiedzanie wystawy stałej to ciekawa wyprawa w przeszłość. Unikalne, pochodzące głównie z XIX wieku eksponaty są źródłem wiedzy o kulturze ludowej. Zabytki folkloru, rzemiosła i sztuki oraz archiwalne fotografie pozwalają zapoznać się z minionymi – często bezpowrotnie – obrazami wsi. Przywołują zwyczajne, codzienne życie rolnika czy paste-rza, ale opowiadają też o zdarzeniach uroczystych i niezwykłych, związanych z tradycyj-nymi obrzędami i magią.
Izba krakowska
W salach wystawowych przygotowanych zgodnie z ideą skansenu w centrum miasta zo-baczymy izbę krakowską, której ściany, powała i piec pomalowane są w zalipiańskie kwiaty. Meble pochodzą z małopolskich ośrodków stolarstwa. Obrazy z wizerunkami świę-tych to pamiątki przywożone z pielgrzymek lub zakupione u wędrownych handlarzy. Wiejskie budownictwo Krakowiaków ukazuje model chałupy Błażeja Czepca z Bronowic, wykonany przed stu laty pod kierunkiem Włodzimierza Tetmajera.
Izba podhalańska
Półmrok, zapach drewna i refleksy światła odbite w obrazach na szkle wprowadzają w nastrój tradycyjnej izby podhalańskiej. Warto zwrócić uwagę na ściany zbudowane z sze-rokich płazów, powałę z desek ułożonych w jodełkę, wspartą na belce sosrębowej ozdo-bionej rozetą.
Warsztaty
Na wystawie można też zobaczyć tradycyjne wiejskie warsztaty: m.in. folusz z Jaworek, gdzie produkowano sukno z tkaniny wełnianej, czy olejarnię z Ochotnicy Górnej, w której tłoczono olej z siemienia lnianego. Jest też pracownia garncarska z różnymi rodzajami kół garncarskich i modelem pieca do wypalania garnków, mis i dzbanów. Całości dopełnia wystawa wyrobów ceramicznych z wielu obszarów Polski, obrazująca bogactwo form i technik. W innym miejscu muzeum zobaczymy wnętrze kuźni, gdzie wykonywano nie tylko podkowy, ale również dekoracyjne okucia, zawiasy i narzędzia gospodarskie. Po-znamy tajniki obróbki lnu i pracy przy warsztacie tkackim, a także arkana takich zawo-dów, jak bartnik, pszczelarz ... i kłusownik.
Stroje ludowe
W świat stroju ludowego przenosi nas kolekcja odświętnych ubiorów z całej Polski. Strój ludowy manifestował przynależność do rodzinnej wsi, regionu, często był też symbolem uczuć patriotycznych. Tylko u nas można zobaczyć paradny orszak Krakowiaków: kobietę w spódnicy i gorsecie, z koralami i chustą wiązaną na głowie w czepiec, oraz mężczyznę ubranego w białą sukmanę i ciemnogranatowy kaftan przewiązany skórzanym pasem, w czapce magierce.
Obrzędy
Część wystawy ukazująca obrzędowość podzielona jest na dwa zasadnicze cykle kalenda-rzowe: wiosenny, połączony z Wielkanocą, i zimowy, związany z Bożym Narodzeniem i Nowym Rokiem. Prezentuje ona oryginalne zwyczaje spotykane gdzieniegdzie jeszcze dziś, jak na przykład pucheroki spod krakowskich Zielonek. Pucheroki to chłopcy, którzy w Niedzielę Palmową chodzą po wsi z usmolonymi twarzami, w czapkach z bibuły i wy-głaszają zabawne oracje, stukając laskami i prosząc o drobne podarunki. Można tu też zobaczyć słomiane maszkary dziadów śmigustnych spod Limanowej, a także pochodzącą z okolic Wieliczki siudą babę. W Poniedziałek Wielkanocny chłopak ubrany w łachmany udaje ciężarną kobietę i zaczepia przechodniów, zmuszając ich do całowania krzyża nabi-janego gwoździami, a uciekających smaga batem po plecach.
Fragment wystawy poświęcony Bożemu Narodzeniu ukazuje kolędowanie z turoniem i szopką. Tu trzeba zobaczyć najcenniejsze w kolekcji szopki krakowskie, a wśród nich tę najstarszą, liczącą ponad sto lat, wykonaną przez Michała Ezenkiera. Jest ona uważana za pierwowzór współczesnych szopek konkursowych.
Sztuka ludowa
W części wystawy poświęconej sztuce ludowej na uwagę zasługują XIX-wieczne deski drzeworytnicze z Płazowa, które służyły do powielania odbitek sprzedawanych na jarmar-kach i odpustach. Ukazują one wizerunki Matki Boskiej, Chrystusa i świętych, do których zwracano się w chwilach trwogi i radości. Tradycyjna ludowa rzeźba i malarstwo miały przede wszystkim charakter religijny, stąd bogate w formie i treści dzieła anonimowych twórców, którzy na chwałę Bożą wznosili kapliczki, fundowali obrazy i figury kościelne. Jednym z najciekawszych eksponatów jest pochodząca z Mazowsza kapliczka słupowa z 1650 roku ukazująca Chrystusa Frasobliwego.
Informacje praktyczne:
Ceny biletów:
• bilet ulgowy - 4,00
• bilet normalny - 8,00
• bilet rodzinny
o dwie osoby dorosłe + 1 dziecko lub
o jedna osoba dorosła + 2 dzieci – 10,00
o każda kolejna osoba +3,00
• bilet wstępu z oprowadzaniem
o pierwsza osoba - 36,00
o każda kolejna osoba + 4,00
• bilet wstępu z oprowadzaniem w języku: francuskim, angielskim, niemieckim
o pierwsza osoba - 45,00
o każda kolejna osoba + 4,00
Bilet na wystawę stałą + wystawę czasową (w tym samym dniu)
• bilet normalny/ulgowy na wystawę stałą + bilet ulgowy na wystawę czasową
Bilet rodzinny na wystawę stałą+ wystawy czasowe:
• Dwie dorosłe osoby + 1 dziecko lub
• Jedna dorosła osoba + 2 dzieci - 15,00
o Każda kolejna osoba + 3,00
Zwiedzanie Muzeum z przewodnikiem wymaga wcześniejszej rezerwacji w Zespole ds. Edukacji, tel. (012) 430 18 27, w godzinach: 9.00 - 15.00.
WARSZTATY
1/„Nowe przygody z wiedzą”
Organizowane wspólnie przez: MEK, MNK i Kino IMAX dla przedszkoli, szkół podstawo-wych, gimnazjów i szkół średnich
Termin: 1 września 2009 roku - 31 sierpnia 2010 roku
Celem projektu jest stworzenie ciekawej i bogatej w walory edukacyjne oferty w postaci jednodniowej wycieczki do Krakowa dla dzieci i młodzieży z Małopolski. Opracowany zo-stał pakiet propozycji trzech partnerów: Muzeum Etnograficznego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Krakowie i Kina Orange IMAX. Przygotowano program specjalny. MEK zaproponował cykl zajęć umożliwiający poznanie bogactwa kultury ludowej naszego re-gionu, metod i specyfiki pracy muzealnika etnografa. W trakcie warsztatów w Muzeach uczniowie otrzymują specjalnie zaprojektowane zeszyty ćwiczeń, mogące również pełnić rolę podręcznego notatnika, w którym uczniowie znajdują potrzebne informacje oraz wy-konują ćwiczenia dotyczące wybranych tematów. Warsztaty oraz zeszyty ćwiczeń są do-stosowane do dwóch grup wiekowych:
1. „Mały etnograf. Wprowadzenie do wielkich sekretów” dla uczniów klas 1-4 szkoły podstawowej
2. „Przystanek etnografia” dla uczniów 5-tej klasy szkoły podstawowej i uczniów klas gimnazjalnych
2/ MEKka Zakochanych
Termin: 14 lutego 2010; godz. 11.00 – 15.00
Miejsce: MEK, Pl. Wolnica 1
Spacer po muzeum tropami miłości, dzięki któremu poznasz temperaturę swoich uczuć. Prawdziwe wyzwanie dla zakochanych pełnoletnich par.
Bilet: 10 zł od pary
3/ „Etno-kalendarz” Warsztaty dla rodzin, młodzieży i dorosłych.
Termin: styczeń - czerwiec 2010 roku
Soboty: 11.00 – 17.00; Niedziele: 11.00 –14.00
Miejsce: MEK, ul. Krakowska 46
13 – 14 lutego
Islam. Orientacja. Ornament
Jakie znaczenia kryją w sobie liczby i figury geometryczne? Komu dłoń podaje Fatima? Dlaczego w orientalne kobierce wplatano „baranie rogi”? Podróż do tajemniczego świata islamskich ornamentów. Warsztaty związane z wystawą czasową ”Islam. Orientacja. Ornament”.
Bilet indywidualny: 7 zł
Bilet rodzinny (dwie osoby dorosłe + dziecko lub dwoje dzieci +osoba dorosła):
15 zł, każda następna osoba dopłaca 7 zł
Informacje i zapisy: Zespół ds. Edukacji, tel. 012 430 18 27
Godziny otwarcia muzeum:
• Poniedziałek nieczynne
• Wtorek 11.00-19.00
• Środa 11.00-19.00
• Czwartek 11.00-21.00
• Piątek 11.00-19.00
• Sobota 11.00-19.00
• Niedziela 11.00-15.00
fot.: Śmierć matki, Dorota Lampart, ze zbiorów MEK
